Các vấn đề về nhà ở Đô thị – Nhận định chung

Trong thời kỳ bao cấp toàn bộ vấn đề nhà ở của đô thị đều do Nhà nước giải quyết. Sang thời kỳ đổi mới vấn đề nhà ở đô thị đã dần dần giải quyết theo hướng năng động linh hoạt hơn, nhưng rõ ràng vẫn chưa có một đường lối mang tính chiến lược lâu dài.

• Ví dụ như thành phố Hồ Chí Minh sẽ có số dân 10 triệu người trong những thập niên tới, vì vậy nhà ở đô thị là một trong những vấn đề quan trọng hàng đầu. Ngay từ hôm nay với số dân hơn 5 triệu người, nhà ở đã là một trong những vấn đề bức xúc nhất.
Mặc dù tỷ lệ hộ có nhà ở chiếm hơn 99% tổng số hộ thường trú, nhưng gần 80% là nhà bán kiên cố trở xuống, trong đó khoảng 16% là nhà tạm. Ngoài ra số hộ tạm trú chiếm khoảng 12-15% số hộ thường trú vẫn chưa có nhà ở hoặc chỉ ở trong các nhà tạm bợ. (Theo Cục Thống kê thành phố-1999).
Diện tích nhà ở bình quân khoảng 10m2/ng, nhưng thực tế khoảng 20% số hộ có diện tích bình quân 15 đến trên 30m2/ng, số còn lại diện tích bình quân 5-6 m2 /ng và đa phần là bán kiên cố trở xuống.
Số hộ có diện tích ở bình quân lớn thông thường là nhà căn phố với rất nhiều diện tích không sử dụng đến, ngược lại trong nhà chung cư, nhà lụp xụp… đa phần là người thu nhập thấp, hộ đông người nên diện tích ở bình quân rất thấp.
Từ năm 2000-2010, để bảo đảm toàn bộ dân thành phố có thể vào ở nhà kiên cố với diện tích ở bình quân 14-16 m2/ng thì thành phố phải xây dựng thêm 120-140 triệu m2 nhà ở trong đó có hơn 35 triệu m2 thay thế nhà bán kiên cố, nhà tạm, nhà xuống cấp hư hỏng nặng.
Sự nghiệp nhà ở của hầu hết các thành phố ở nước ta đều quá lớn lao phức tạp không chỉ về số lượng, chất lượng, loại hình nhà, mà quan trọng hơn là phải làm sao phù hợp được với từng đôi tượng ở, tạo ra một lối sống, một nếp văn hoá ở, văn minh hiện đại và đậm đà bản sắc dân tộc. Nhà ở phải phù hợp với từng đối tượng ở khác nhau là vấn đề quan trọng hàng đầu để từ đấy có thể đưa ra những chính sách nhà ở, những giải pháp nhà ở, cơ cấu nhà ở hợp lý nhất, nhằm đưa sự nghiệp nhà ở phát triển nhanh chóng, đúng đắn, đáp ứng nhu cầu phát triển đô thị.

• Chuyển sang thời kỳ kinh tế thị trường, trong nhân dân đã có một sự phân hoá về thu nhập và chi tiêu – Thực chất đã hình thành những tầng lớp xã hội có thu nhập khác nhau. Trong khi đó chính sách nhà ở, giải pháp nhà ở vẫn không có gì thay đổi. Người nghèo đô thị, người có thu nhập thấp không mua nổi, không ở nổi trong các loại nhà xây dựng không khác gì thời kỳ bao cấp. Người thu nhập khá và cao thì yêu cầu nhà cửa phải có chất lượng cao, diện tích rộng lớn giống như họ đòi hỏi các loại hàng hoá khác trên thị trường. Nhà ở cũng như hàng hoá phải đáp ứng được nhu cầu nhiều mặt xã hội; nhà ở cũng như hàng hoá không phải là nguyên nhân tạo ra sự phân tầng xã hội, phân biệt giai cấp.