Các yếu tố tác động đến cảnh quan TP.HCM – P2

2. Những vật thể do nhiều thế hệ con người tạo nên
– Thành phố Hồ Chí Minh đã hình thành và phát triển trong hơn 300 năm. Con người đã tạo ra và đã phá đi không biết bao nhiêu vật thể. Những số lượng vật thể đó luôn luôn nằm trong quy luật cái mới phù hợp thay cho cái cũ không còn tác dụng nữa. Do thành phố ngày càng phát triển, nhu cầu ngày càng cao, số lượng vật thể do con người tạo ra ngày càng lớn, đồ sộ.
Tổng khối lượng vật thể đó có thể là khối hỗn độn khổng lồ, nhưng cũng có thể là một khung cảnh ngoạn mục nếu người ta biết sắp xếp một cách hợp lý, biết bỏ đi những gì không tác dụng nữa, biết giữ lại những gì quý giá nhất và biết bổ sung những gì cần thiết nhất, phù hợp nhất, đúng liều lượng nhất.
Cần nhớ rằng số lượng vật thể ở một thành phố bao giờ cũng sẽ ngày càng to lớn hơn, lan rộng hơn, vươn cao hơn (trừ phi vì chiến tranh hoặc thiên tai) và nó sẽ tác động trực tiếp, có khi làm thay đổi hẳn bộ mặt của một thành phố hoặc một khu vực của đô thị.
Trên thế giới đã có rất nhiều ví dụ về việc phải bỏ cái này, phải di dời cái kia (dù có thể là cái cũ hoặc cái mới xây) để giữ gìn hoặc làm đẹp thêm cho một không gian kiến trúc cảnh quan nào đấy – Nhưng không phải ai, ở đâu cũng làm được điều đó. Có những thứ mọc lên rồi không dễ dàng gì phá bỏ và đa phần là như vậy, nó đã ảnh hưởng rất xấu đến kiến trúc cảnh quan, nhất là công trình to lớn, cao rộng có tầm nhìn xa.
Những vật thể do con người tạo nên, thì chính con người phải hết sức có ý thức làm đẹp cho bản thân nó, mà còn phải biết làm đẹp thêm cho tổng thể kiến trúc cảnh quan.
– Có một số vật thể do con người tạo nên đã được thiên nhiên hoá – trở thành những vật thể của thiên nhiên, như đồi, hồ, kinh rạch nhân tạo, vườn cây, rừng cây… thì xin hãy hết sức giữ gìn lấy nó. Một kiến trúc vĩ đại có thể làm nên trong 5, 7 hoặc 10 năm, nhưng muốn tạo được khung cảnh thiên nhiên thì phải mất hàng thế kỉ.

3. Những hoạt động của con người
Những hoạt động của con người là một trong những nguyên nhân rất quan trọng tác động đến kiến trúc cảnh quan đô thị.
– Việc xả và thu gom các chất thải – rác. Đường phố ngập rác, nước thải sinh hoạt thải bừa bãi ra cống ra đường – các bô rác và hàng chục xe đẩy tay thu gom rác tập trung trên một đường phố… không chỉ làm mất vẻ đẹp mà còn là điều nhức nhối của đô thị.
Phế thải của các xí nghiệp, nước thải bẩn ra các kinh rạch và từng đụn khói ùn lên trời, gạch đá cát vung vãi và in hằn dấu bùn vết bánh xe trên đường phố, đào bới đặt đường ống cáp ngang nhiên trên các con đường… đó là những gì ta rất thường thấy ở các thành phố. Còn gì là kiến trúc cảnh quan nữa.
Người vô gia cư sống dưới gầm cầu, dân tạm cư ngủ ngay trên các vỉa hè, nhà chờ xe, thậm chí giặt giũ nấu nướng luôn ở đấy nữa, kẻ ăn xin, cùi hủi, bò lê lết khắp cổng chùa, bên góc chợ và các tệ nạn khác nhau như ma tuý, mại dâm… sẽ là những hình ảnh rất tương phản với kiến trúc cảnh quan đẹp đẽ.
– Sử dụng tuỳ tiện các mặt tiền kiến trúc lại là một nỗi nhức nhối khác cho kiến trúc cảnh quan. Áo quần kể cả đồ lót giăng phơi khắp các tầng lầu – chỗ này làm lưới chắn, chỗ kia vẩy thêm mái hoặc ban công; đủ thứ nào mái tôn, mái tranh các kiểu lô nhô kín trên các sân thượng, các mái nhà hàng loạt ống nhựa cao su, đủ thứ dây điện mắc ngoằn ngoèo trước các ngôi nhà… còn nói gì đến mỹ quan đường phố nữa.
Quảng cáo biển hiệu nếu sắp xếp, trưng bày cho đúng quy định và có chú ý nhiều hon đến thẩm mỹ… thì có thể làm cho kiến trúc – cảnh quan thành phố sinh động hơn, vui vẻ hơn – Nhưng hiện nay còn tuỳ tiện quảng cáo, không những giăng đầy trên kiến trúc, mà còn trên tường rào, trên gốc cây v.v… chỉ mấy chữ “Khoan cắt bê tông” bẩn thỉu mà vẫn không sao dẹp được.
– Ngược lại những hoạt động của con người nếu có ý thức, có tổ chức, có sự tôn trọng chung thì hoàn toàn có thể tạo nên những hình ảnh rất cần thiết để làm tăng thêm kiến trúc – cảnh quan thành phố.
Từng đoàn nữ sinh áo dài như những đàn bướm tung tăng bay trước cổng trường, từng đoàn các cháu mẫu giáo dắt tay nhau đi vào công viên, mấy đám cưới cô dâu chú rể áo xoa rê dài trắng dắt tay nhau đi trước tượng đài Bác Hồ… hoặc trước Nhà thờ Đức Bà… bỗng làm cho khung cảnh thành phố trở nên thơ mộng.
Một dãy ô tô du lịch đủ màu sắc đậu ngay trước khách sạn và những quầy hàng sắp xếp thật sang trọng, lịch sự dưới ánh đèn sáng loáng; Một bản quảng cáo điện tử đặt đúng chỗ, đúng tầm nhìn với những dòng ánh sáng chạy liên tục và những dãy đèn đường phố bố trí hài hoà với kiến trúc với cây xanh sẽ làm cho thành phố rực rỡ hơn, hiện đại văn minh hơn. Các bồn hoa trên ban công, các dàn hoa trên sân thượng, các dãy hoa giấy, hoa huỳnh lan che kín cổng và hàng rào, làm cho thành phố thêm tươi sáng, thêm sắc màu biết bao…
Con người chỉ cần chú ý một chút, có ý thức thêm một chút thì kiến trúc – cảnh quan thành phố sẽ đẹp đẽ, văn minh và phong phú hơn rất nhiều – cũng chỉ là những sinh hoạt của con người thôi nhưng đều có thể làm đẹp, có thể làm xấu thành phô chứ không cần cơ sở vật chất gì hơn trong khi đất nước ta còn rất nghèo.
Cảnh quan Kiến trúc đô thị phụ thuộc rất nhiều vào ý thức con người trong quá trình hoạt động. Có ỷ thức sẽ làm cho kiến trúc cảnh quan đẹp hơn, không có ỷ thức thì kiến trúc cảnh quan đô thi sẽ bi phá hoại.
Vì vậy kiến trúc – cảnh quan của một thành phố không chỉ phụ thuộc vào thiên nhiên mà phụ thuộc rất nhiều vào những vật thể do con người tạo ra vù phụ thuộc rất lớtì vào hoạt độm> con người.