Những yếu tố tác động đến tính văn hoá, văn minh đô thị – P2

b) Luật lệ đô thị
Cho đến nay cả nước ta chưa có một bộ luật về đô thị. Sông trong đô thị là phải sống theo luật pháp bởi vì toàn bộ hoạt động của đô thị đều phải tuân theo quy luật rất chặt chẽ đồng bộ. Bâ”t kỳ một hành vi trái quy luật nào đều dẫn đến hậu quả không lường cho đô thị và hết sức khó khắc phục. Có thể nêu rất nhiều luật đô thị mà ta chưa có hoặc chưa hoàn thiện. Từ những luật lđn như:
– Luật xây dựng đô thị.
– Luật giao thông đô thị.
– Luật môi trường đô thị.
– Luật về phòng cháy chữa cháy, thoát hiểm, cứu nạn đô thị.
– Luật lệ về xây dựng công trình bảo đảm cho người khuyết tật sử dụng.
Cho đến những quy định nhỏ hơn như :
– Quy định về quảng cáo, biển hiệu.
– Quy định về trồng tỉa cây xanh, v.v…
Ngoài những luật pháp chung của Nhà nước ban hành, thành phố cũng cần có thêm những văn bản hướng dẫn dưới luật phù hợp với tình hình thực tế của thành phố.
Luật pháp phải đi đôi vđi việc chấp hành của người dân và sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước. Bộ máy quản lý nhà nước của chúng ta hiện nay là một vân đề rất lớn, trong đó việc gây phiền hà, sách nhiễu và tệ quan liêu là trở ngại to lớn trong việc thực thi pháp luật.
Thủ tục đất đai, thủ tục xây dựng, thủ tục lập chủ quyền nhà, thủ tục cấp phép hành nghề…v.v… đều còn hết sức khó khăn phức tạp. Không thể nói đấy là nguyên nhân chủ yếu làm cho việc thực thi pháp luật kém hiệu quả, nhưng nó cũng là nguyên nhân không kém phần quan trọng làm cho người dân không đủ kiên nhẫn để thi hành đầy đủ pháp luật. Việc cẩp phép xây dựng chậm và rất khó khăn về thủ tục dễ dẫn người dân đến chỗ xây nhà không phép hoặc trái phép, mặt dù họ không muốn.
Nhưng mặt khác sự thiếu ý thức chấp hành kỷ cương luật pháp của người dân, tính tuỳ tiện của người làm ăn nhỏ, sự thiếu hiểu biết về luật pháp cũng là một nguyên nhân rất quan trọng làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quy luật tồn tại và phát triển của đô thị.
Một trong những nguyên nhân chính là vì họ chưa phải là những cư dân thành phố lâu đời trong khi dó việc hướng dẫn, giáo dục cho họ về luật pháp dô thị còn quá yếu.
Ngươi Việt Nam ta có câu: “phép vua thua lệ làng” – làng là một dơn vị xã hội nhỏ có tính tách biệt riêng rất cao cồn ở đây là một đô thị, một thành phô lơn mà mỗi thành phần trong cái cộng đồng xã hội lớn đó có một mối quan hệ rất chặt chẽ với nhau, như những tế bào trong một cơ thể hoàn chỉnh. Do vậy không có chuyện “lệ làng” ở một thành phố hiện đại – “lệ” ở đây chỉ là những quy định chi tiết hơn, rõ ràng hơn, thực tế hơn nhằm để thực hiện luật một cách đầy đủ nhất.
Một đô thị, nhất là một thành phô” lớn muốn văn minh hiện dại và văn hoá tiên tiến.., không thể không có luật pháp nghiêm minh và dồng bộ. Ngươi dân phải có ý thức chấp hành luật pháp nghiêm chỉnh. Không thể chỉ kêu gọi tinh thần làm chủ và tổ chức hết phong trào này đến phát dộng đợt thi dua khác hoặc đựt ra quân này, chiến dịch nọ…
Tất cả những điêu đó chỉ có tính cách hỗ trự một phần cho việc tạo ra một thành phô” văn minh và có văn hoá. Cái chính là quản lý thực thi luật pháp nghiêm chỉnh và làm cho việc chấp hành luật pháp trở thành thói quen của người dân.

c) Các giải pháp về kiến trúc – quy hoạch và tổ chức đô thị
Nêu thói quen của người dân và sự thực thi luật pháp đô thị có ảnh hưởng đèn kiên trúc – quy hoạch thành phô”, thì ngược lại nếu đề ra những giải pháp kiến trúc- quy hoạch phù hợp với điều kiện khách quan thực tiễn và hướng phát triển đúng đắn sẽ có tác động làm cho người dân có ý thức hơn trong việc thực thi pháp luật và tạo nên đưực nếp sống văn minh hơn có văn hoá hơn.
Muốn cho ngươi dân không đái bậy thì phải có đủ nhà vệ sinh công cộng. Muốn không đổ rác bậy, thì phải có thùng rác công cộng và tổ chức thu gom rác tốt, muốn cho người ta không quảng cáo lung tung thì phải có quy chế quảng cáo hợp lý … cho đến những việc lớn hơn như phải yêu câu các nhà máy thực hiện phương thức sản xuất sạch để không gây ô nhiễm môi trường, phải có giải pháp nhà ở hợp lý cho người nghèo, người bị giải toả, để họ khỏi phải tiếp tục lấn chiếm đất đai kênh rạch xây dựng các khu ổ chuột mới, muốn giải quyết tốt vân đề giao thông đô thị thì phải tổ chức tốt hệ thống giao thông công cộng, v.v…
Khi đã có những giải pháp đô thị hợp lý rồi thì bắt buộc người dân phải tuân thủ luật lệ dô thị một cách nghiêm khắc và bản thân người dân cũng ý thức được trách nhiệm của mình với thành phố. Rất ít ai còn dám đái bậy trước một công trình hiện đại, người ta sẽ không thể tuỳ tiện vất rác, đổ nước trước một cửa hàng sạch sẽ tươm tất, đám xì ke ma tuý nào dám chích hút trong một công viên sạch đẹp sáng sủa…
Kiến trúc – quy hoạch và tổ chức đô thị cổ một vai trò hết sức quan trọng trong việc tạo nên nếp sống văn hoá văn minh đô thị, bởi vì nó có liên quan rất chặt chẽ với đời sống xã hội đô thị.
Thường các giải pháp kiến trúc – quy hoạch của chúng ta đề ra rất ít khi quan tâm đầy đủ đến các vấn đê thực tiễn xã hội, vì vậy nó còn nhiều hạn chê trong việc xây dựng một thành phố văn minh và có văn hoá. Ví dụ diển hình nhất là vân dề nhà ỏ. Người bị giải toả, người nghèo đô thị và cả những người thu nhập thâp làm sao có thể mua nổi, có thể sống nổi trong các chung cư xây dựng theo kiểu hiện nay. Và dĩ nhiên họ phải di tìm một xóm ổ chuột khác để sinh sống.
Giải pháp kiến trúc – quy hoạch và tổ chức là cái nền dể tạo nên một cuộc sống có văn hoá văn minh. Tuy nhiên không có nghĩa là chỉ đến khi có dây dủ cơ sở đô thị thích hợp và tương đối hoàn chỉnh thì cuộc sống dô thị mới có văn hoá văn minh. Ý thức của người dân đỏ thị – luật lệ đô thị – cơ sở vật chất đô thị luôn luôn là 3 mặt của một vấn đề, cái này tác động đến cái kia, hỗ trợ cho cái kia đế từng hước hoàn thiện cả 3 mặt. Trong hất kỳ thời điểm nào, cả ba mặt đều rất quan trọng, song vấn đề ở đây là phải thấy rõ mối quan hệ tương tác giữa ha mặt đổ để khi giải quyết vấn đề cụ thể của đô thị thì phải giải quyết đông bộ hoặc khi giải quyết mặt này thì đồng thời phải tạo ra sự hỗ trợ của hai mặt kia.