Phát triển khu công nghiệp mới và mối quan hệ với phát triển đô thị – P2

2. Việc hình thành những KCN nhỏ nhằm để tập trung các cơ sở công nghiệp buộc phải di dời khỏi nội thành, là một chủ trương đúng đắn và bức xúc. Tuy nhiên hiệu quả chưa mây thành công.
Nhưng lý do chính của sự chưa thành công:
– Giá thuê mặt bằng ở các KCN quá đắt so với khả năng sản xuât của các cơ sở nhỏ ở nội thành.
– Cơ sở sản xuất ở nội thành là một dạng sản xuât kêt hợp cơ khí với thủ công, kết hợp giữa dây chuyền công nghiệp với sản xuất kiểu gia đình. Họ có thể tận dụng nhân lực, thời gian của các thành phần trong gia đình và trong cộng đồng đế tham gia sản xuâ’t. Nhưng khi tập trung lại thì nó sẽ trở thành một cơ sở công nghiệp chính thống … điều đó có thể chưa phù hợp với quy mô, tính chất, điều kiện sản xuất của họ. Vì vậy họ không muốn di chuyển trừ khi Nhà nước bắt buộc.
– Sản xuất nhỏ ở nội thành không đơn thuần chỉ là vấn đề sản xuất mà còn kéo theo hàng loạt các vấn đề xã hội phức tạp khác có liên quan như vấn đề ăn ở, đi lại, sinh hoạt vv …
Cần phải khẳng định việc di dời các cơ sở sản xuất nhỏ ra các khu tập trung công nghiệp là vân đề tất yếu và bức xúc nhằm cải tạo chỉnh trang nội thành văn minh hiện đại…
Tuy nhiên muốn thực hiện được:
– Nhà nước phải có sự hỗ trợ tối đa về đâu tư XDCB cho các KCN này; nhằm giảm tối đa thậm chí không thu tiền thuê mặt bằng đã hoàn chỉnh về hạ tầng kỹ thuật.
– Phải giải quyết đồng bộ các vân đề xã hội có liên quan – Đặc biệt là công ăn việc làm của những người phụ việc cho sản xuất, tạo điều kiện cho họ trở thành những người trong dây chuyền sản xuất chính thức. Phải giải quyết vân đề cư trú và đi lại cho họ một cách thoả đáng nhất.
Muốn như vậy Nhà nước phải có chính sách hợp lý tạo cho các cơ sở sản xuất này thành những cơ sở sản xuất chính thống, có đủ điều kiện để hoà nhập vào KCN và nằm trong dây chuyền chung của KCN.

3. Việc hình thành những KCN lớn hoặc những chùm các KCN nhỏ phải đồng thời với việc hình thành những khu dân cư mới, những khu nhà ở mới. Chí có như vậy mới góp phần vào sự phát triển đô thị một cách hoàn chỉnh
Hiện nay rất nhiều KCN chỉ xây dựng các mặt bằng sản xuất công nghiệp, hoàn toàn không tính đến những cơ sở phục vụ bên ngoài cho KCN, như nhà ở, cửa hàng, chợ búa, cung cấp nhu yếu phẩm hàng ngày, các nhu cầu về nghỉ ngơi, vui chơi giải trí. Vì vậy các cơ sở này đã tự phát hình thành gây nên sự hỗn loạn về xã hội xung quanh KCN, thậm chí cả tệ nạn xã hội.
Một KCN lớn, hoặc một chùm các KCN nhỏ thường có hàng ngàn đến hàng vạn công nhân từ những địa phương khác đến. Những cơ sở dân cư phục vụ cho một KCN lớn hoặc chùm KCN nhỏ như vậy có quy mô tương đương với từng khu phố thậm chí cả một phường, nhưng đa phần đều nằm ngoài vòng kiểm soát của chính quyền địa phương. Vì vậy thường xảy ra việc lấn đất, xây nhà tạm cho công nhân thuê ở, hàng quán, chợ chồm hổm mọc lên nhanh chóng … hình thành những khu vực đô thị phát triển tự phát, ngoài vòng kiểm soát.
Nhìn chung việc xây dựng các KCN tập trung cần phải tính toán cân nhắc khả năng thu hút đầu tư và tốc độ phát triển công nghiệp nói chung – phải có những dự báo có tính khoa học, và rất cân thiết phải có tư vấn xây dựng.
Khả năng thu hút đầu tư của các KCN phụ thuộc chủ yếu vào vị trí, địa điểm có giao thông thuận lợi và có mối liên kết chặt chẽ với khu đô thị đã phát triển.
KCN nhằm để tập trung các cơ sở công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp di dời tại nội thành ra phải khác với KCN nhằm thu hút vein đầu tư. Đôi với loại KCN này, Nhà nước phải bao câp nhiều hơn và phải có nhiều chính sách ưu đãi đặc biệt.

Cần phải coi KCN là một thành phần – có thể là hạt nhân – của một khu đô thị phát triển. Do vậy ngoài các cơ sở công nghiệp ra còn phải có tính toán cân đối hài hoà trên các mặt xã hội như: nhà ở, cơ sở phúc lợi, cơ sở dịch vụ vv … nhằm giảm bớt khó khăn cho công nhân viên và tạo sự phát triển đô thị đúng quy luật.
Đối với các cơ sở di dời từ nội thành ra, cần phải tạo ra những cơ sở dịch vụ hoặc các loại hình sản xuất phụ khác nhằm giải quyết công ăn việc làm cho các thành viên trong gia đình có người phải di dời theo cơ sở sản xuất cũ. Có như vậy thì việc di dời mới thành công và mới tạo được sức hút dân cư từ trong nội thành ra các khu đô thị mới.