Thực trạng xây dựng phát triển Đô thị trong thời kỳ đổi mới – P1

I. TRỰC TRẠNG XÂY DỰNG PHÁT TRIỂN đô thị TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI MỞ CỬA VÀ SỰ TÁC ĐỘNG ĐẾN NẾP SỐNG VĂN HÓA ĐÔ THỊ
1. Chủ trương “đổi mới, mở cửa” của Đảng và Nhà nươc là một luồng gió mới đầy sức sông làm cho thành phô” bước sang một giai đoạn phát triển mới.
Cùng với sự đổi mới và thích ứng nhanh chóng của nền kinh tê quốc dân, kinh tế tập thể và tư nhân cũng được khuyến khích phát triển mạnh mẽ. Có người nước ngoài nói rằng “Việt Nam không những mở cửa ra ngoài mà còn mở cửa cả phía bên trong”. Từ đây bộ mặt đô thị nhanh chóng phát triển nhát là trên lĩnh vực dịch vụ, thương mại.
Cửa hàng cửa hiệu bung ra hàng loạt trên các đường phố, đầu tiên là những phố nguyên là phố thương mại, nhưng rồi lan dần đến tất cả các đường phố khác thậm chí trong khu dân cư, khu biệt thự … bâ”t kỳ chỗ nào nếu không buôn bán thì cũng là hàng quán đủ loại…
về mặt quy hoạch kiến trúc nó làm ảnh hưỏng đến những khu chức năng đô thị, khu vực buôn bán, khu vực sản xuất kinh doanh, khu cư trú, khu công ích phúc lợi xã hội bị xen cài lẫn lộn vào nhau. Đến công viên cũng thành nơi kinh doanh giải trí, không mây khi yên tĩnh cùng hoa, cỏ, cây xanh. Nơi nào cũng có xu thế biến thành nhà phố, từ mặt tiền lấn ra vỉa hè, không có “mặt tiền” thì đục tường phá rào xây hàng loạt cái gọi là “kios”, hoặc ngang nhiên chiếm luôn một đoạn hè phố làm sạp hàng riêng, bất kể đó là co quan, trường học, bệnh viện, nhà thờ, nhà chùa…. Quần “Jin”, áo “pul”, đồ lót phụ nữ, giày vớ nón mũ, đồ gốm sứ, trái cây và cả cá thịt… treo lủng lẳng khắp đường phố hoặc dàn ra khắp vỉa hè.
“Nhà mặt tiền” trở thành sản phẩm đắt giá nhât của xã hội và là mục tiêu phân đấu tối đa của người dân thành phố. Nhà mặt tiền có nhiều chức năng quan trọng: vừa dé ở cho nhiêu thê hệ, vừa dế kinh doanh buôn bán và có nơi còn dể gia công san xuất. Nhà phố từ xưa vốn có chức năng như vậy rồi, nhưng trong giai doạn này nó cùng vỉa hè phát huy ưu thế tuyệt đối của mình. Từ nhà phố dàn ra thành dãy phố, trên một dãy phố thường buôn bán một mặt hàng giống nhau kiểu phố phường Hà Nội xưa. Phố quân áo, phố diện tử, phố vật liệu xây dựng, phô” đồ hộp, phô” quán ăn…. Việc hình thành những dãy phô” chuyên doanh như vậy phải chăng dễ mua, dễ hỗ trợ, dẽ cạnh tranh hay ít nhiều có tính truyền thông văn hóa. Điêu đó cần phải nghiên cứu kỹ, dẫu sao nó cũng có nét riêng của phố phường Việt Nam và sự hấp dẫn lý thú.
Nhà phố hầu hết deu do dân tự xây, từ thấp dến cao, từ giản dị đến rối rắm với dủ loại kiến trúc kim cổ Đông Tây, với dủ loại người làm ăn sinh sống, không ai giống ai, tạo nên một xu hướng phô trương hình thức, “Trưởng giá học làm sang” của một tầng lớp giàu có mới nổi lên. (Thật ra chưa phái giàu có gì cho lắm). Thị trường phát triển, nhà phô” nhanh chóng được xây cao vút lên để biến thành khách sạn mini, văn phòng hoặc căn hộ cho thuê bất chấp cả những vân đê mỹ quan và kỹ thuật an toàn dô thị.
Người Hà Nội đặt cho nó một cái tên thật thích đáng: “Những quan tài dựng ngược” nhà phố đã biến chất và thực sự biến thành một thứ “nhức nhối đô thị” ! Và nếu không sớm khắc phục sự phát triển thiêu quy luật đó thì sẽ trở thành một nếp sống đô thị không phù hợp với một thành phố văn minh hiện đại, không phù hợp với truyền thống văn hóa. về mặt cấu thành đô thị nó sẽ là một yếu tô” trở ngại lớn cho việc xây dựng một thành phô” văn minh hiện đại trong tương lai.
Tuy nhiên trong thời gian qua nhà phô” đã góp phần to lớn vào việc tạo chỗ ở, chỗ làm ăn sinh sống của một bộ phận rất lớn dân cư đô thị trong điều kiện công nghiệp chưa phát triển và cũng nhờ đó mà một bộ phận nhân dân đã giàu có lên nhanh chóng. Nhà phô” đóng góp râ”t lớn vào sự phát triển đô thị trong thời gian qua: hàng năm nó chiếm 50 – 60% khối lượng xây dựng của thành phô” với hàng triệu m2 nhà. Đây cũng là một sự “mở cửa” rộng rãi từ phía bên trong của Đảng và Nhà nước, cần phải nghiên cứu kỹ trên tất cả các mặt để có một sự đô”i xử đúng đắn đôi với “nhà phố”.
Thời mở cửa, thành phô” Hồ Chí Minh và nhiều thành phô” lớn khác là những địa bàn chính về làm ăn kinh tê” của ngôi nhà Việt Nam. Các nhà đầu tưnưđc ngoài theo nhau vào mở các cơ sở liên doanh, làm tăng thêm tốc độ phát triển nhanh chóng của thành phô”. Song điều đáng nói là lĩnh vực đầu tư vào địa ốc, những kiến trúc cao tầng hiện đại dần mọc lên. Những khách sạn cao ốc cũ kỹ xuống cấp nặng nề trước đây đã được cải tạo lại khang trang đẹp đẽ hơn trước. Những ngôi nhà phô” cũng được tân trang bằng vật liệu cao cấp với ánh đèn màu rực rỡ. Những siêu thị, showroom với các cô gái ăn mặc đồng phục đỏm dáng đang mọc
lên tua tủa đã làm cho bộ mặt đô thị, nhât là ở khu trung tâm thành phố thay đổi nhanh chóng – bóng dáng của đô thị văn minh hiện đại có vẻ như đã bắt đầu xuất hiện. Nhưng bên cạnh đó ta cũng thây có nhiều hiện tượng phát triển có phần tuỳ tiện, bừa bãi bởi sự cuốn hút của thị trường. Nhan nhản khắp nơi đây bảng quảng cáo, chữ Tây, chữ Tàu đủ màu đủ kiểu, băng kín những mái đầu kiến trúc, giăng giăng khắp cả một đoạn sông…. Thậm chí trên gốc cây, trên cột điện cũng dán đầy quảng cáo viết tay: trị hắc lào ghẻ lở, dạy tiếng Anh, kèm luyện thi… hoặc giăng ngang qua đường một tấm băng lớn với khẩu hiệu “Bò tùng xẻo khai trương !…”. Các quán karaoke, các sàn nhảy, các tụ điểm ca nhạc tưng bừng dưới ánh đèn màu lấp loáng ồn ào náo nhiệt ở phố này thì ở phố kia là những quán đèn mờ âm thầm kín đáo với những giọng ca hải ngoại nhè nhẹ, nao nao và những “quán ôm”…
Đây là một phần của xã hội thị trường được thể hiện trên bộ mặt đô thị chứ chưa nói những mặt gì đang lan ngâm dần vào con người.
Tuy nhiên cũng phải nhìn đến một mặt khác – Tại các văn phòng giao dịch, bưu điện, ngân hàng…, những tà áo dài đon đả tiếp khách và không một phút lơi tay. cửa hàng cửa hiệu không chỉ có hàng hóa ăm ắp, tivi dàn máy chồng chất lên cao, còn có những lời chào mời duyên dáng mà sự thu hút không hiểu từ hàng hóa hay từ nụ cười lời nói, hay từ cách trang trí trưng bày đẹp mắt.