TP.HCM – Các vấn đề của nội thành cũ

Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm của chùm đô thị trong vùng trọng điểm kinh tế phía Nam; nhưng những giới hạn về địa lý tự nhiên bản thân thành phố Hồ Chí Minh khó có thể tạo nên một số đô thị nhỏ nằm xung quanh khu vực nội thành cũ, mà chỉ có thể hình thành thêm những trung tâm khu vực theo các hướng khác nhau của thành phố.
Thành phố Hồ Chí Minh sẽ từ cái lõi nội thành cũ phát triển ra 4 phía theo các trục giao thông chính – kể cả đường bộ và đường thuỷ – khu vực nào có điều kiện đâu tư sớm, có hệ thông giao thông và có cơ sở dân cư nhất định thì khu ấy phát triển sớm.
Khu vực nội thành cũ, đa phần vẫn là đô thị chưa hoàn chỉnh và vẫn là vùng đất đang tiếp tục phát triển đô thị hoá.

Các vấn đề của nội thành cũ
1. Sự phát triển không đồng đều của nội thành cũ
– Một phần Quận 1, Quận 3, và Quận 5 là khu đô thị cũ tương đối hoàn chỉnh; các quận khác chỉ mới phát triển sau thập niên 60. Diện tích đất chênh lệch rất lớn; quận nhỏ nhất: Quận 4 bằng 418 hecta. Quận lớn nhất: Tân Bình bằng 3832 hecta. Dân số chênh lệch từ 22 vạn đến trên 65 vạn dân.
– Riêng 4 quận ven là: Quận 8, Gò vấp, Bình Thạnh, Tân Bình chiếm 9738 hecta – 68, 9% đất đai của nội thành cũ; trong khi dân số chỉ chiếm hơn 43%.
– Mật độ dân số rất chênh lệch: khu trung tâm và gần trung tâm là 30.000 – 50.000 người/km2; các quận ven là 7000 – 15.000 người/km2

2. Tính chất đô thị chưa hoàn chỉnh của nội thành cũ
– Nhiều khu ổ chuột lụp xụp; hàng trăm con hẻm nhỏ ngoằn ngoèo ngập úng dơ bẩn; kinh rạch bị lấn chiếm. Nhà cửa đa số còn là bán kiên cố và tạm bợ (khu 8 quận bên trong là 45-55% – 4 quận ven là 65-75% -thông kê năm 1999). Vì vậy hàng năm thường xảy ra các vụ cháy lớn hoặc hư hỏng nhà hàng loạt, nhất là các chung cư lớn.
– Xen cài các cơ sở sản xuất lớn nhỏ, kể cả sản xuất ô nhiễm kho tàng, bến bãi và đặc biệt là các cơ sở quân đội chiếm giữ rất nhiều đất. Riêng xưởng Ba Son chiếm hơn 30 ha đất và là một trong những khu vực tốt nhất của trung tâm thành phố. Các Quận 10, Gò Vấp, Tân Bình đất quân đội chiếm 30 – 40 % diện tích là một trở ngại lớn cho việc cải tạo và phát triển đô thị. Hiện nay một số diện tích đất quân sự đã được xây dựng thành các khu nhà ở và các công trình công cộng.

3. Quỹ đất dành cho xây dựng đô thị tại khu vực nội thành cũ vẫn còn chiếm một tỷ lệ không nhỏ
– Quỹ đất dành cho xây dựng đô thị được tạo ra từ các nguồn:
• Di dời các cơ sở sản xuất ô nhiễm, kể cả các khu bệnh viện lây lan và các cơ sở không cần thiết phải nằm ở trung tâm và nội thành.
• Di chuyển các kho tàng bến bãi không phù hợp.
• Cải tạo các khu sình lầy.
• Cải tạo các khu nhà lụp xụp thành các khu ở cao tầng, không tăng dân sô” nhưng giảm mật độ xây dựng và diện tích đất xây dựng.

4. Sự hình thành các khu vực có tính chất khác nhau trong nội thành cũ
Do nội thành cũ phát triển không đồng đều, nên thực tế đã hình thành ba khu vực rõ ràng, có các tính chất đô thị khác nhau với các phương thức cải tạo chỉnh trang và phát triển khác nhau dẫn đến chức năng đô thị cũng khác nhau:
• Khu vực trung tâm
• Khu vực cận trung tâm
• Khu vực các quận ven
Đối với nội thành củ chỉnh trang cải tạo phải đồng thời với nhiệm vụ tiếp tục phát triển đô thị. Bởi vì nội thành cũ phát triển không đồng đều chưa hoàn chỉnh và quỹ đất đai vẫn còn nhiều. Nội dung cải tạo chính là các khu nhà ở, các cơ sở hạ tầng kỹ thuật, nội dung phát triển chính là các cơ sở hạ tầng xã hội và một phần hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị.