Vấn đề bản sắc đối với kiến trúc Sài Gòn – TP.HCM – P2

. Điều thứ 3 là các kiến trúc thời bấy giờ đã có gắn thêm các mô tip trang trí kiến trúc đình chùa của Việt Nam vào các kiến trúc như gắn Lưỡng Long châu Nguyệt trên mái, góc mái uốn cong và các chi tiết trang trí chữ TRIỆN trên con sơn đỡ mái, lan can sân trời hoặc các mảng tường xây gạch trần vv…. Hình thức kiến trúc đã có cố gắng tạo nên những đường nét Á Đông gần gũi với kiến trúc truyền thống bản địa – KTS Arthur Kruze là người đại diện cho việc khai thác các tính chất này trong kiến trúc, và ông có ảnh hưởng lớn đến xu hướng dân tộc đối với các KTS đầu đàn của Việt Nam: Nguyễn Cao Luyện, Hoàng Như Tiếp vv… Nhưtig ở Sài Gòn các motif trang trí ở đình chùa ít được sử dụng hơn mà chủ yếu là kết hợp kiến trúc hiện đại với điều kiện nhiệt đới Việt Nam.
Những xu hướng kiến trúc như trên đã có một tác động lớn đối với việc tìm về cội nguồn và hoâ hợp với thiên nhiên Việt Nam. Nhưng rất tiếc là đã chưa đi sâu vào con người Việt Nam để từ đó có những tìm tòi nghiên cứu sâu về công năng – Phần nội dung của kiến trúc. Đương nhiên hình thức đã một phần phản ánh tính chất của con người Việt Nam và đó cũng là phần rất quan trọng, nhất là trong bố cục kiến trúc cảnh quan đô thị, ở đây hình thức trở thành nội dung của con người vđi tư cách là một cộng đồng.

2.2. Những kiến trúc do người Hoa xây dựng
Người Hoa đã kiến tạo nên đô thị khá rộng lớn ở khu vực Chợ Lớn: nhà ở, phố buôn bán, đình chùa, và chợ – Chợ Lớn là một khu đất chật người đông nên nhà cửa san sát và chủ yếu là thuộc dạng nhà liên kế – Ớ các phố buôn bán thường là nhà có lầu, tâng trệt mặt tiền dùng để buôn bán, phía sau và tầng trên là dùng để ở, khác với loại nhà liên kế thông thường – một nhà là một hộ, nhà người Hoa ở khu vực Chợ Lớn còn tạo ra một không gian ở phía sau cho những hộ khác cách nhau bằng khoảng trông, có khi là sân trong, có khi là giếng trời và các lối đi từ ngoài đường vào rất hẹp, rất ngóc ngách. Có thể do quá đông đúc nên nhà ở của người Hoa khu vực Chợ Lớn thường rất chật chội. Nhưng sự chật chội đó không tạo nên một sự tranh chấp giành giật không gian với nhau, dòm ngó nhau, mà ngược lại tạo nên một sự quan tâm, giúp đỡ nhau nhiều hơn trong cái cộng đồng nhỏ bé – Không rõ từ lốì ở như vậy mà tạo ra cuộc sống cộng đồng tốt hơn hay đó là một trong những đặc tính tốt đẹp của người Hoa xa xứ.
Có thể khi đến “Đất khách ” làm ăn, người Hoa có tính thực dụng hơn, nên nhà cửa của họ cũng giản dị đơn sơ hơn không có những trang trí cầu kỳ phức tạp … như nhà cửa của người Hoa ở Hội An. Nói chung lối bố cục đô thị, kiến trúc nhà cửa đường phố ở khu vực Chợ Lớn có phong cách của các thị trấn Nam Trung Hoa – nơi quê hương gốc của họ – nhưng có phần giản dị hơn – Một khu phố rất điển hình là dãy phố Triệu Quang Phục ở Quận 5.
Đối với những gia đình giàu có hơn thường có những cơ ngơi nhà cửa riêng, cũng là loại nhà liên kế nhưng trước sau có sân trống với không gian cây xanh hài hoà mát dịu.
– Khu vực Chợ Lớn là nơi tập trung các chùa, hội quán của các người Hoa. Phong cách kiến trúc chùa miếu là phong cách kiến trúc Nam Trung Hoa – nhưng do đất đai hạn chế, nên kiến trúc thường nằm trong một không gian khá chật hẹp không rộng rãi như các chùa, các hội quán của người Hoa ở Hội An. Để bù lại các chùa Hoa được trang trí khá chi tiết bằng những hình hoạ sơn vẽ công phu, mái chùa cũng được đặt thêm các hình nổi hoặc đắp nổi Long, Ly, Quy, Phụng (Phượng)…
– Chợ Bình Tây do một người Hoa tên là Quách Đàm xây dựng, một công trình kiến trúc khá to lớn thời bấy giờ – kiến trúc hoàn toàn lấy theo phong cách Trung Hoa trong hệ thống mái, cửa và các hoa văn trang trí – nhưng đã vận dụng được kỹ thuật bê tông làm cho không gian rộng rãi, cao thoáng với những cửa thông gió trên cao.
Cần nói thêm là chợ ở đây thường kết hợp với dãy phố chợ 2 bên hoặc 3 bên để hình thành một hệ thông phố – chợ – Phô là những dãy nhà liên kế 2, 3 tầng, vừa buôn bán, vừa là kho chứa, vừa là chỗ ở, các dãy phố này được phân chia một cách có quy hoạch, giữa phố và chợ có một sự hỗ trợ với nhau trên rất nhiều mặt, đồng thời cũng làm cho phố chợ phong phú hơn là chỉ có riêng chợ.
(Sau khi hai dãy phố bên chợ Bình Tây bị xuống cấp hư hỏng nặng, thành phô” lại có dự án phá bỏ hoàn toàn xây dựng thành nhà cao tầng hỗn hợp 2 bên – Nếu dự án này được thực hiện thì sẽ là một sai lầm rất đáng kể trong lịch sử xây dựng đô thị tại Sài Gòn – Chợ Lớn).
– Sài Gòn – Chợ Lớn có một ông chủ địa Ốc người Hoa rất nổi tiếng – đó là chú Hoả – Ông đã đầu tư xây dựng rất nhiều dãy phố, khu biệt thự, vừa học tập được những kỹ thuật tiên tiến và đường nét kiến trúc Phương Tây vừa kết hợp được những nét kiến trúc Phương Đông tạo nên một sự hoà trộn rất đa dạng – trong đó điển hình nhất là 2 ngôi biệt thự lớn ở đường Phó Đức Chính Quận 1.
Người Hoa di cư đến Sài Gòn – Chợ Lớn không những có đóng góp to lớn về mặt xã hội mà về mặt kiến trúc và tổ chức đô thị họ cũng có những đóng góp không nhỏ. Chưa thành một phong cách kiến trúc rõ ràng, nhưng người ta vẫn thường nói kiến trúc “kiểu Chợ Lớn ” một thứ kiến trúc Nam Trung Hoa được cải tiến đi ít nhiều để hài hoà với cộng đồng người Việt’ hài hoà với thiên nhiên phương Nam. Kiểu kiến trúc đó có ảnh hưởng không nhỏ đôi với các kiến trúc Việt Nam ở Sài Gòn – Chợ Lớn.
Loại nhà dãy phô’ phân lô có thể là một dạng cơ câu đô thị xuất phát từ phương thức buôn bán và sinh sống chịu sự ảnh hưởng rất lớn của người Hoa.