Vấn đề đối tượng ở, giải pháp và chính sách nhà ở đối với đối tượng khác nhau – P1

Trong thời kỳ kinh tế bao cấp, mức thu nhập của mọi người không có chênh lệch đáng kể. Ngoài một số cán bộ có chế độ ưu đãi đặc biệt về nhà ở và một số mặt khác, dường như nhu cầu về nhà ở đối với mọi người đều cơ bản giống nhau, dù có khác biệt chút ít về tiêu chuẩn diện tích phân phối nhưng không có vân đề của những đối tượng ở khác nhau.
Khi Đất nước chuyển sang nền kinh tế thị trường có định hướng XHCN thì các thành phần xã hội tại các thành phố Việt Nam hiện nay có sự phân hoá ngày càng rõ rệt. Có người thu nhập cao, rất cao, có người thu nhập vừa, thu nhập thấp và rất thấp …, tính chất làm ăn sinh sống và chi tiêu của các thành phần xã hội có sự khác nhau rõ ràng hơn. Ngay bậc lương cán bộ công nhân viên chức nhà nước và cơ sở quốc doanh từ chênh lệch 1-5 lần nay đã là 1-10 lần và nếu tiền tệ hoá các mức lương thì sự chênh lệch đó cồn lớn hơn nữa.
Từ khả năng thu nhập và khả năng tích luỹ, các thành phần xã hội đã có những nhu cầu về ở khác nhau. Tất yếu hình thành nhiều đối tượng ở khác nhau trong xã hội. Xin nêu một dẫn chứng cụ thể tại thành phố Hồ Chí Minh:
Theo số liệu năm 2000 của Cục Thông kê thành phô” và số liệu điều tra xã hội học thì mức thu nhập và khả năng tích lũy của người dân thành phố có thể chia thành 5 nhóm:
• Nhóm I : Không có khả năng tích lũy – chiếm ~ 15% số hộ;
• Nhóm II : Tích lũy tối đa 400.000đ/th – chiếm ~ 45% số hộ;
• Nhóm III ĩ Tích lũy tối đa 800.000đ/th – chiếm ~ 20% số hộ;
• Nhóm IV : Tích lũy tối đa 1.000.000 ~ 1.800.000đ/th – chiếm
~15% số hộ;
• Nhóm V : Tích lũy trên 1.800.000đ/th – chiếm ~ 5% số hộ.
số liệu này đã nói lên:

1. Thực tế trong nhân dân đã có sự phân hóa thành những thành phần xã hội khác nhau theo khả năng thu nhập và khả năng tích lũy. Từ đó có những nhu cầu xã hội khác nhau, trong đó quan trọng nhất là nhu cầu về nhà ở.

2. Số người thu nhập thấp nhóm I, nhóm II, chiếm một tỷ lệ rất lớn ~ 60%. Dù có nhu cầu ở với mức tối thiểu, cũng không có khả năng có được nhà ở.
Ngoài ra nhóm III vđi ~ 20% sô” hộ dù có được một ít tích lũy nhưng muôn có nhà ở phải có sự hỗ trợ lớn của Nhà nước và xã hội.

3. Sô” còn lại nhóm IV, nhóm V ~ 20% số hộ, ngược lại còn có nhu cầu cao hơn nhiều so với mức ở trung bình hiện nay
Sự phân hóa các thành phần xã hội với những mức thu nhập chênh lệch đã tạo ra những nhu cầu nhà ở khác nhau theo các nhóm và đó chính là sự hình thành những đối tượng ở khác nhau.
Đây là sự khác biệt lớn nhất so với thời kỳ bao cấp trong vấn đề nhà ở đô thị.
Khi đã có sự phân tầng xã hội, tất yếu sẽ có những đối tượng ở khác nhau. Các loại hình nhà ở phải phù hợp với từng đối tượng ở. Mặt khác đối với từng đối tượng ở Nhà nước sẽ dễ dàng có những chính sách khác nhau.
Đối với người nghèo Nhà nước sẽ hỗ trợ tối đa, trong chính sách hỗ trợ đầu tư cũng như trong chính sách thuê nhà hoặc mua nhà. Ngược lại đôi với người thu nhập cao thì Nhà nước sẽ thu tối đa. Làm như vậy không phải là phân biệt giàu nghèo mà chính là tạo được sự công bằng xã hội cao hơn.
Có thể khái quát nhu cầu ở của các đối tượng:
– Đối với nhóm I, II, chỉ cần có chỗ ở với tiện nghi tối thiểu cho sinh hoạt gia đình và mưu sinh.
– Đốì với nhóm III, cân có chỗ ở với tiện nghi vừa phải và có thể tự nâng cấp dần ngôi nhà hoặc căn hộ của mình.
– Đối với nhóm IV và V có yêu cầu khá cao về chỗ ở, không chỉ là diện tích, tiện nghi, chất lượng căn hộ mà vị trí địa điểm được họ coi là tiêu chí rất quan trọng đốì với nhà ở.
Hiện nay Nhà nước chỉ có những chính sách chung về đất đai, về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, về tiêu chuẩn ở và phương thức ở. Những chính sách chung đó dường như có tính công bằng xã hội, nhưng thực chất đã tạo nên sự không công bằng nhất là đối với những thành phân thu nhập thâp.
Trong thực tế hiện nay các công ty kinh doanh – đầu tư – phát triển nhà quốc doanh đồng thời với việc kinh doanh nhà đất, họ được giao thêm một số nhiệm vụ chính trị xã hội như tiếp nhận người bị giải tỏa kinh rạch hoặc giải toả xây dựng giao thông v.v… kèm theo đó Nhà nước có giao cho họ một số cơ sở vật chất nhát định như vốn ngân sách, đất đai… Thành phố Hồ Chí Minh là nơi điển hình thực thi việc phát triển nhà ở theo phương thức này.
Họ vừa kinh doanh vừa làm nhiệm vụ xã hội. Họ đã tạo nên nhũhg khu ở mới một mặt mang tính bao cấp nhất định, một mặt đáp ứng nhu cầu ở cho các đối tượng ở khác nhau theo phương thức “lấy nhà nuôi nhà”. Cách làm này còn khá nhiêu điêu bất cập.