Vấn đề hẻm phố

Ở Hà Nội cũng như thành phố Hồ Chí Minh và nhiều thành phố khác hiện đang tồn tại hàng trăm, hàng ngàn con hẻm và có nhiều con hẻm còn rẽ nhánh ngóc ngách. (Tìm địa chỉ một ngôi nhà có khi phải qua 3-4 lần “sur”). Hẻm cụt, hẻm ngoằn ngoèo, hẻm nhỏ hẹp chỉ vừa một chiếc xe máy đi lọt. Nhà cửa thì san sát hai bên, nước nôi lầy lội bẩn thỉu. Đó là hậu quả của sự phát triển đô thị tự phát, đường sá do con người tự tạo ra mà đi, nên chỗ nhỏ, chõ to, chỗ cao, chỗ thấp, chỗ gãy khúc, chỗ cong queo, còn tệ hơn đường sá ở nông thôn. Ây thế mà trong hẻm vẫn có nhà lâu bên cạnh hàng loạt nhà tạm, nhà bán kiên cố xiêu xiêu, vẹo vẹo, vẫn có các cửa hiệu cửa hàng và chợ chồm hổm, có xưởng sản xuẩt tiểu thủ công, vẫn có đình chùa và cả những ngôi nhà thờ khá lớn. Có lần vào hôm chủ nhật tôi đã thây hàng trăm giáo dân len lỏi trong một con hẻm nhỏ. Lạy chúa! Giá như có một vụ nổ cháy gì trong này thì biết làm sao đây! Không ít con hẻm với các xóm nhà lụp xụp đã bị cháy rụi, xe cứu hỏa đến chỉ đứng bên ngoài đường và thả ông chạy được đến đâu hay đến đấy.

Những khu đô thị tự phát ấy hình thành từ thời xa xưa cũng có mà ngay mới những năm gần đây thôi cũng có. Ớ phía cuối rất nhiều con hẻm hiện nay không có đường ông nước dẫn tới, không mắc được điện thoại… chỉ có đi lại thì xe máy vẫn còn lượn lách được nhưng đã xảy ra không ít tai nạn. Chúng ta đang phân đâu trở thành những thành phố văn minh – hiện đại, nhưng thực tại thì hàng trăm, hàng ngàn con hẻm với biết bao nhiêu vân đề xã hội đang tồn tại đó là những nỗi nhức nhôi lớn lao cho các đô thị hiện nay.
Vì vậy việc cải tạo các con hẻm ở các đô thị phải được coi như là một trọng điểm của việc chỉnh trang cải tạo các đô thị cũ. Hiện nay rất nhiều các con hẻm ở các thành phố đã được bê tông hóa, đặt cống, đặt ống, đặt lại các đường dây điện vv…. Nhưng đấy mới chỉ là những giải pháp tình thế. Vì việc mở rộng hẻm cũng động chạm đến hàng loạt nhà cửa và đời sống của người dân, mà người trong hẻm thường là những người nghèo đô thị. về lâu dài thành phố phải quy hoạch chỉnh trang cải tạo lại từng địa bàn một để biến thành những khu dân cư mới mà đối tượng là những khu nhà lụp xụp dọc theo các con hẻm.

Đây là một khối lượng công việc rất lớn của đô thị và phải giải quyết trong hàng thập kỷ. Để chuẩn bị cho việc chỉnh trang cải tạo một cách quy mô đó, trước mắt thành phố phải có những quy định cụ thể với những con hẻm hiện hữu. Những biện pháp trước mắt có thể là:
– Tuyệt đối ngăn chặn việc lấn chiếm hẻm.
– Mở rộng hẻm ở bất kỳ chỗ nào có thể mở rộng được.
– Hạn chế việc xây dựng những công trình kiên cố, những cơ sở có thể gây ra cháy nổ và ô nhiễm môi trường.
– Cải tạo mặt đường và các tuyến kỹ thuật đô thị cho hẻm với những biện pháp trên, trước mắt có thể làm giảm bớt những tai họa cho đô thị, đồng thời có thể tạo điều kiện cho việc chỉnh trang cải tạo lâu dài sau này.
hẻm phố phải được coi là một vấn đề lớn của đô thị, phải được đặt trong chương trình chỉnh trang cải tạo đô thị hàng năm, và trước tiên phải sớm có những đồ án quy hoạch của các khu dân cư có nhiều hẻm, công bố để dân cư được biết, được đóng góp ý kiến và tự giác thực hiện những quy định của thành phố.